Dolly de Leon

Dolly Earnshaw de Leon, (bazı kayıtlarda 12 Nisan, bazı kayıtlarda ise 13 Nisan 1969 olarak) Manila, Filipinler doğumlu bir Filipinli oyuncudur. Daha çok bağımsız sinema filmleri ve tiyatro sahnesiyle tanınır; kariyeri boyunca FAMAS Ödülü, Guldbagge Ödülü ve Los Angeles Film Critics Association Ödülü gibi önemli takdirleri toplamış, bunun yanında Golden Globe Ödülü ve BAFTA Ödülü için adaylıklar elde etmiştir. British Vogue’un 2023’te dünyadaki en ünlü 31 yıldız arasında kendisine yer vermesi de onun uluslararası görünürlüğünü güçlendiren gelişmelerden biri olur. Üniversite yıllarında University of the Philippines Diliman’da tiyatro eğitimi alır ve ardından sahnede oyunculuğa adım atar. Onun ilk sahne deneyimleri arasında The Merchant of Venice, Waiting for Godot, Old Times ve Medea gibi yapımların yerel prodüksiyonlarında yer alması dikkat çeker. De Leon’un sinemaya geçişi ise Peque Gallaga’nın korku antolojisi Shake, Rattle & Roll III (1991) ile gerçekleşir; burada film çıkışını yaparken, 1990’lar boyunca ve 2000’li yıllar boyunca daha çok küçük ve isimsiz (uncredited) rollerle kamera karşısına geçer. Bu dönemlerde zaman zaman kısa süreli film görünümleriyle birlikte televizyon dizilerinde konuk oyuncu olarak da yer alır. Kariyerindeki asıl dönüm noktası, 2019 yapımı suç draması Verdict ile gelir. Bu filmdeki performansı ona FAMAS Ödülü’nü Kazandırır: En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu kategorisinde birincilik. 2021 yılında Lav Diaz’ın dönem draması History of Ha’da yaşlanan bir seks işçisini canlandırır; aldığı tepkiler olumlu yönde şekillenir. Ardından Erik Matti’nin HBO televizyon projeleri On the Job ve Folklore’da daha iddialı ve güçlü karakter yorumlarına yönelir. De Leon’un uluslararası ölçekteki çıkışı ise Ruben Östlund’un satirik kara komedisi Triangle of Sadness (2022) ile belirginleşir. Filmde lüks bir yatın içinde görevli tuvalet temizleyicisi rolündeki performansıyla büyük beğeni toplar; bu çalışması ona Guldbagge Ödülü’nü ve Los Angeles Film Critics Association Ödülü’nü Yardımcı Rol Performansı dalında kazandırır. Aynı rolde Golden Globe ve BAFTA için En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu kategorilerinde aday gösterilir; böylece herhangi bir kategoride adaylık alan ilk Filipinli unvanını da kazanır. Bugün itibarıyla yetişkin animasyonlu drama The Missing (2023) — Türkçede “Unutulmuş Ada” olarak bilinen yapım — ile karşımıza çıkar; bu projede de En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında Cinemalaya Ödülü’nü alır. 2024’te ise Between the Temples ve Ghostlight adlı komedi-drama filmlerinde yer alarak çeşitlenen bir filmografiyi sürdürür. Ayrıca Dolly de Leon, Ladies Who Launch adlı sosyal hizmet oluşumunun kurucu ortaklarındandır; dezavantajlı toplulukları desteklemeye odaklanan çalışmalarla da toplumsal bir rol üstlenir.