Lisa Dwan

Lisa Dwan, İrlandalı bir oyuncu olarak özellikle tiyatro dünyasındaki çalışmaları ve Samuel Beckett metinlerine yaptığı uyarlamalarla öne çıkar. Kariyerini erken yaşlarda sahneyle kuran Dwan; Samuel Beckett’in oyunlarını yorumlama biçimi, bu metinlere yaklaşımı ve performanslarının ritmiyle uluslararası alanda tanınır. Fox Kids’te yayımlanan Mystic Knights of Tir Na Nog dizisinde (1998–1999) oyunculuk kariyerinin ilk adımlarını attıktan sonra, ekranda da görünürlüğünü artırdı. Daha yakın dönemde Netflix’in dizisi Top Boy’da (2019–2023) yer alarak geniş bir izleyici kitlesine ulaştı; bunun yanı sıra RTÉ’nin popüler gündelik hayat dizisi Fair City’de (2006–2007) ve ITV’nin drama dizisi Rock Rivals’ta (2008) rol aldı. Dwan, İrlanda’nın Westmeath kontluğuna bağlı Athlone yakınlarındaki Coosan’da doğdu. Sahneye uzanan yolunun merkezinde bale eğitimi vardı; başlangıçta bir balerin olarak yetiştirildi. 12 yaşındayken Rudolf Nureyev ile dans etmesi için seçildi. Bu seçim, Dublin’de Ballet San Jose’nin “Coppélia” yapımında gerçekleşti. Eğitimini bir başka dönüm noktasına taşıyan Dwan, 14 yaşında, Leeds’teki Dorothy Stevens School of Ballet’e katılmasını sağlayan bursu kazanmasının ardından okuldan ayrıldı. Ayrıca London Lewis Ballet Company ile de dans etti. Oyunculuğa ise bir genç olarak profesyonel biçimde adım attı; böylece sahnedeki disiplinini, farklı bir ifade alanına taşıyarak genişleyen bir kariyer kurdu. Gençlik yıllarında profesyonel oyunculuğa geçişinin somut ilk örneklerinden biri, Oliver Twist’in bir uyarlamasında Agnes rolünü üstlenmesiydi. Bu filmde Elijah Wood ve Richard Dreyfuss ile birlikte çalıştı. Daha sonra Dwan’ın uluslararası tanınırlığı, Beckett’in eserleriyle kurduğu güçlü bağ üzerinden büyüdü. Kate Kellaway’in onu “İrlandalı bir aktör ve Beckett’in en üst düzey yorumcularından biri” olarak anması da bu algının yerleşmesine yardımcı oldu. Dwan, Beckett kutlamaları kapsamında BBC Radio 3’te Billie Whitelaw ile yapılan bir söyleşiye katıldı; Beckett’in Whitelaw için “mükemmel oyuncu” dediği de bu bağlamda anılır. 2005 yılında Londra’daki Battersea Arts Centre’da “Not I” parçasını sahneledi ve 2006’dan itibaren Billie Whitelaw, Dwan’ı Beckett çalışmaları üzerinden mentorlukla destekledi. Dwan’ın Beckett performansları, aynı metnin farklı zamanlarda yeniden ele alınmasıyla da süreklilik kazandı. “Not I” parçasını 2005’te Battersea Arts Centre’da sergiledikten sonra, Temmuz 2009’da Londra’daki Southbank Centre’da yeniden sahneledi; bu performansın süresi dokuz dakika elli saniyeydi. Dwan, 2012’de International Beckett Festival’de aynı eseri bir kez daha gösterdi; ardından ertesi yıl Reading University’de de yeniden sahnelemeyi sürdürdü. 2013’ten itibaren ise Walter Asmus’un yönetiminde “The Beckett Trilogy” adıyla bir turne programına katıldı: “Not I”in yanı sıra Beckett’in diğer kısa oyunlarından Footfalls ve Rockaby’yi de içeren bu üçlemenin temsilleri Royal Court Theatre, West End, The Barbican Centre ve Brooklyn Academy of Music gibi önemli sahnelerde yer aldı. Çeşitli uluslararası lokasyonlarda gerçekleşen bu gösterilerde sold-out performanslar öne çıktı; Brooklyn Academy of Music’teki bir temsilin değerlendirmesinde Ben Brantley, Dwan’ın Beckett’in bir “aracı” gibi çalıştığını belirterek performansının etkisini vurguladı. Sahnedeki çalışmalarının yanı sıra Dwan, tiyatro, toplumsal cinsiyet ve Beckett üzerine düzenli olarak yazıyor, konuşmalar yapıyor ve eğitimler veriyor. BBC’nin radyo ve televizyon kanallarındaki programlara katılımı ile WNYC’deki etkinlikleri de bu kapsamda anılır. Beckett ve sanat üzerine yazılarına The Guardian’da da rastlanır. Dwan; École Normale Supérieure, University of Reading ve University of Oxford’da ders verdi. Princeton Üniversitesi Lewis Center for the Arts’ta tamamladığı ikamet/rezidans sırasında, Beckett’in düzyazı metinlerini uyarlama üzerine bir ders yürüttü. 2017–2018 döneminde Columbia University’de artist in residence olarak bulundu; burada İrlandalı yazar Colm Toibin ile birlikte, sınıfta ele alınan “The Antigone Project” çalışmasından esinlenerek geliştirilen “Pale Sister” adlı oyunun üzerinde çalıştı. Ayrıca New York University’de School of Art and Ballet bünyesinde 2017’den 2018’e kadar resident fellow olarak görev yaptı.