Martin Scorsese
Martin Charles Scorsese, 17 Kasım 1942 tarihinde New York’un Queens ilçesinde dünyaya gelmiş bir Amerikalı sinemacıdır. New Hollywood dönemi içinde öne çıkan en önemli isimlerden biri olarak kabul edilir; kariyeri boyunca hem ulusal hem uluslararası düzeyde pek çok sayıda ödüle ulaşmıştır. Yaptığı çalışmalar, bir Akademi Ödülü’nün yanı sıra dört BAFTA Ödülü, üç Emmy Ödülü, bir Grammy Ödülü ve üç Altın Küre Ödülü ile taçlandırılmıştır. Ayrıca 1997 yılında AFI Life Achievement Award ile onurlandırılmış, 1998’de Film Society of Lincoln Center tarafından yapılan bir paylaşımla anılmış, 2007’de Kennedy Center Honor’a layık görülmüş, 2010’da Cecil B. DeMille Award’ı almış ve 2012’de BAFTA Fellowship ile özel bir takdir daha kazanmıştır. Ulusal hafızaya katkısı da uzun vadede somutlaşmış; Library of Congress’in Ulusal Film Arşivi’ne, onun dört filminin “kültürel, tarihsel ya da estetik açıdan önemli” görülerek dahil edilmesi sağlanmıştır. Scorsese’in biçimlenmesinde akademik eğitim de önemli bir yer tutar. New York Üniversitesi’nin Steinhardt School of Culture, Education, and Human Development kurumundan 1968 yılında Master of Arts derecesini alır. Yönetmenlik yolculuğunun başlangıcında ise, yönetmenlik çıkış filmi olarak kabul edilen Who’s That Knocking at My Door (1967) yer alır; bu ilk deneme Chicago Film Festivali’ne kabul edilir. 1970’ler ve 1980’lerde, New York City’deki çocukluk ve yetiştiği çevrenin etkisiyle, İtalyan-Amerikan köklerini de merkeze alan bir anlatı dili kurar. Filmlerinde, “macho” tavırlar sergileyen erkekler etrafında kurduğu karakter dünyaları aracılığıyla suç, machismo, nihilizm ve Katolik inancındaki günah ve kefaret kavramlarını irdeler; dönemin sert tonunu taşıyan bu temalar, Scorsese’in sinemadaki kimliğini giderek daha belirgin hale getirir. Scorsese’in kendine özgü anlatım tercihleri de bu evrede iyice görünür olur. Sinemasında sıkça başvurduğu yavaş çekimler ve dondurulmuş kareler, sesli anlatım/voice-over kurgusu, aşırı şiddetin grafik biçimde resmedilmesi ve küfür kullanımı gibi unsurlar, ilk kez Mean Streets (1973) filminde belirgin bir biçimde ortaya çıkar. Bu üslup, onun hem karakterlerin iç dünyasını hem de hikâyelerin ritmini sarsıcı bir yoğunlukla izleyiciye aktarmasını sağlar. Sonrasında ise başarılar daha da görünür bir eksene oturur: Taxi Driver (1976) ile Cannes’ta Palmiye d’Or’u kazanır. Filmin kadrosunda Robert De Niro’nun, sarsılmış bir Vietnam Gazisi olarak rol aldığı bilgisi öne çıkar ve De Niro ile Scorsese arasındaki yaratıcı bağ böylece güçlenerek devam eder. De Niro, Scorsese’in sinemasında uzun soluklu bir ortaklığa dönüşür; bu bağ sekiz ayrı film üzerinden daha somut hale gelir. Scorsese ve De Niro’nun birlikte anıldığı yapımlar arasında New York, New York (1977), Raging Bull (1980), The King of Comedy (1982), Goodfellas (1990), Casino (1995) ve The Irishman (2019) bulunur. Ardından gelen yıllarda Scorsese, gişe tarafında da öne çıkan bir dizi iş birliğiyle Leonardo DiCaprio ile etkili bir ortaklığa girişir. Bu iş birlikleri arasında Gangs of New York (2002), The Aviator (2004), The Departed (2006), Shutter Island (2010) ve The Wolf of Wall Street (2013) sayılabilir. DiCaprio ile kurduğu sinerji, daha da geniş bir çerçevede karşılık bulur; De Niro ve DiCaprio’nun ikisini bir arada buluşturduğu Killers of the Flower Moon (2023) ile bu üçlünün yaratıcı karşılaşması da kayda geçer. Bu döneme paralel olarak Scorsese, After Hours (1985), The Color of Money (1986), The Last Temptation of Christ (1988), The Age of Innocence (1993), Kundun (1997), Hugo (2011) ve Silence (2016) gibi filmlerle sinema tarihinin farklı damarlarına dokunmaya devam eder. Televizyon alanında da yönetmenliğini farklı formatlara taşıyan Scorsese, HBO yapımı Boardwalk Empire (2010–2014) dizisi için bölüm yönetmenliği yapar; benzer biçimde Vinyl (2016) ile de televizyon dünyasında yer alır. Bunun yanında HBO belgeseli Public Speaking (2010) ve Netflix’te yayımlanan Pretend It’s a City (2021) isimli belgesel dizi üzerinde çalışır. Rock belgeselleri söz konusu olduğunda da seçkin bir filmografiyi öne çıkar; The Last Waltz (1978), No Direction Home (2005) ve Shine a Light (2008) onun bu alandaki yönlendirici imzası olarak bilinir. Sinema tarihini izleyiciyle tartışmaya açtığı belgeseller arasında ise A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995) ve My Voyage to Italy (1999) yer alır; bu yapımlarla, geçmişin anlatı biçimlerini ve sinema kültürünü yeniden görünür kılmayı amaçlar. Scorsese yalnızca üretken bir yönetmen değil, aynı zamanda film koruma ve restorasyon konusunda güçlü bir savunucu olarak da tanınır. Bu yaklaşımı, kurduğu sivil yapılarla somutlaşır: 1990’da The Film Foundation’ı, 2007’de World Cinema Foundation’ı ve 2017’de African Film Heritage Project’i hayata geçirir. Onun sinemaya kattığı değer, ödüllerle sınırlı kalmaz; kurumsal girişimleriyle de filmlerin geleceğe taşınması fikrini destekler. TMDB künye bilgileri içinde “bilinen filmleri” olarak Star Wars: The Mandalorian ve Grogu’nun da listelendiği görülür; bu bilgi, onun popüler kültür eksenindeki tanınırlığını tamamlayıcı bir çerçeve sunar.
Photos 20
Awards 51
-
Honorary Golden Bear (2024)
Winner
-
Princess of Asturias Award for the Arts (2018)
Winner
-
Praemium Imperiale (2016)
Winner
-
BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü (2012)
Winner
-
Drama Dizilerinde En İyi Yönetmenlik Emmy Ödülü (2011)
Winner Boardwalk Empire
-
En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü (2011)
Winner Hugo
-
Altın Küre Cecil B. DeMille Ödülü (2010)
Winner
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2007)
Winner Köstebek
-
En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü (2006)
Winner Köstebek
-
Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award for Best Director (2006)
Winner Köstebek
-
En İyi Müzik Filmi Grammy Ödülü (2005)
Winner No Direction Home
-
Officer of the Legion of Honour (2005)
Winner
-
Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award for Best Director (2004)
Winner Göklerin Hakimi
-
Altın Küre Ödülleri (2003)
Winner New York Çeteleri
-
Honorary César (2000)
Winner
-
Light of Truth Award (1998)
Winner
-
AFI Life Achievement Award (1997)
Winner
-
Altın Ayı (1995)
Winner
-
Britannia Awards (1993)
Winner
-
BAFTA En İyi Uyarlama Senaryo Ödülü (1991)
Winner Sıkı Dostlar
-
BAFTA En İyi Film Ödülü (1991)
Winner Sıkı Dostlar
-
BAFTA En İyi Yönetmen Ödülü (1991)
Winner Sıkı Dostlar
-
Silver Lion (1990)
Winner Sıkı Dostlar
-
Cannes Film Festivali En İyi Yönetmen Ödülü (1986)
Winner Geç Saatler
-
Altın Palmiye (1976)
Winner Taksi Şoförü
-
Library of Congress Living Legend
Winner
-
Kennedy Center Onur Ödülleri
Winner
-
Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Winner
-
David di Donatello Award for Lifetime Achievement
Winner
-
En İyi Film National Board of Review Ödülü
Winner
-
Knight Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic
Winner
-
honorary doctorate from Princeton University
Winner
-
star on Hollywood Walk of Fame
Winner
-
Evelyn F. Burkey Award
Winner
-
Directors Guild of America Ödülleri
Winner
-
The George Pal Memorial Award
Winner
-
En İyi Film Akademi Ödülü (2024)
Nominee Killers of the Flower Moon
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2024)
Nominee Killers of the Flower Moon
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2020)
Nominee The Irishman
-
En İyi Film Akademi Ödülü (2014)
Nominee Para Avcısı
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2014)
Nominee Para Avcısı
-
En İyi Film Akademi Ödülü (2012)
Nominee Hugo
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2012)
Nominee Hugo
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2007)
Nominee Köstebek
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2005)
Nominee Göklerin Hakimi
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (2003)
Nominee New York Çeteleri
-
En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü (1994)
Nominee Masumiyet Çağı (film)
-
En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü (1991)
Nominee Sıkı Dostlar
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (1991)
Nominee Sıkı Dostlar
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (1989)
Nominee Günaha Son Çağrı
-
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü (1981)
Nominee Kızgın Boğa
Movies
Comments 0
Share your thoughts about this title
Sign InNo comments yet. Be the first to comment!